ორგანიზაცია PH International-ი, დარეგისტრირებული როგორც პროექტი ჰარმონიის ფილიალი საქართველოში, ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის ანტინარკოტიკულ და სამართალდამცავ ორგანოებთან ურთიერთობის ბიუროს ფინანსური მხარდაჭერით 2017 წლის ოქტომბრიდან დაიწყო ახალ პროგრამის: „სკოლის, საზოგადოებისა და პოლიციის თანამშრომლობის პროგრამა“ (School, Community and Police Engagement program SCOPE) განხორციელება.
პროგრამის მიზანია მოზარდებს შორის დანაშაულის პრევენცია, მათი სამართელბრივი ცნობიერების ამაღლება, სკოლის, საზოგადოებისა და სამართალდმაცავი სტრუქტურების თანამშრომლობის ხელშეწყობა, და საზოგადოებაზე ორიენტირებული საპოლიციო საქმიანობის მიდგომებისა და ღირებულებების დანერგვა.
აღსანიშნავია, რომ PH International-ი 2008 წლიდან აქტიურად თანამშრომლობს შინაგან საქმეთა და განათლებისა და მეცნიერების სამინისროებთან. სამართლებრივი განათლების პროგრამის (GLSP) ფარგლებში, სამათალდამცავები და პედაგოგები ატარებდნენ საინფორმაციო შეხვედრებს მოსწავლეებთან ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე, როგორიცაა არასრულწლოვანი და კანონი, ადრეული ქორწინება, მავნე ჩვევები, პოლიციელის პროფესია. პროგრამამ მოიცვა 130-მდე სკოლა, მათ შორის ეროვნული უმცირესობების რეგიონების საჯარო სკოლებიც.
2013 წელს, სამართლებრივი პროგრამის გამოცდილებითა და ახალი მიდგომებით, INL-ის დაფინანსებით, PH-მა დაიწყო ახალი - „საზოგადოების ჩართულობისა და თანამშრომლობის პროგრამა სამართლებრივი განათლებისთვის“ (GE CALLS). პროგრამის მიზანი იყო თანამშრომლობის გამყარება და ერთობლივი ღონისძიებების განხორციელება მთავრობის, თემების, ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციების, კერძო სექტორისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებს შორის ქმედითი პრევენციული პროგრამების დასანერგად და ალტერნატიული სამართლებრივი მიდგომების მხარდასაჭერად. პროგრამ დასრულდა 2017 წლის 30 ივნისს და მოიცვა 80-ზე მეტი სკოლა.
სამივე პროგრამამ მთლიანობაში 400-ზე მეტი სკოლა მოიცვა და მოზარდებს შესთავაზა როგორც სასკოლო, ასვე საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონში სხვადასხვა ორგანიზაცებთან თანამშრომლობით სკოლის შემდგომი საინტერესო და მრავალფეროვანი პროგრამები 5000 მეტ მოზარდს, მათ მშობლებს, თემის წევრებსა და სამართალდამცავს.
სასწავლო ონლაინრესურსში „სამართლებრივი კულტურა“ შემოთავაზებულია სხვადასხვა სახის სავარჯიშოები, რესურსები და თამაშები, რაც საგაკვეთილო პროცესს მრავალფეროვანსა და საინტერესოს გახდის. ციფრული სასწავლო რესურსი იძლევა დეტალურ ინსტრუქციას, თუ როგორ შეიძლება საგანმანათლებლო პროცესში სასწავლო მასალის ინტეგრირება პედაგოგისა და სამართალდამცავის (განმანათლების) მიერ. სასწავლო რესურსი შედგება ორი ნაწილისაგან: მოსწავლეებისთვის განკუთვნილი ექვსი თემისა და განმანათლებლის გზამკვლევისაგან.
„სამართლებრივი კულტურა“ სასკოლო სამოქალაქო განათლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თემაა. სასკოლო სამოქალაქო განათლების მთავარი მიზანი სწორედ დემოკრატიულად მოაზროვნე, კანონმორჩილი, კრიტიკული განსჯის უნარისა და პასუხისმგებლობის მქონე მოქალაქის აღზრდაა. სწორედა ამ მიზნის მიღწევაში დაეხმარება ეს ონლაინრესურსი პედაგოგებს, სამართალდამცავებსა და თემის სხვა წარმომდგენლებს. ისინი თანამშრომლობითი ფორმატის საშუალებით მოზარდებში სამართლებრივი საკითხების ცოდნის, უნარ-ჩვევებისა და შეგნების განვითარებას უწყობენ ხელს, რაც გამოიხატება საკუთარი უფლებების დაცვის უნარსა და სხვათა უფლებების პატივისცემაში, სხვადასხვა საკითხსა და პრობლემის გადასაჭრელად სახელმწიფოს სტრუქტურებთან თანამშრომლობის უნარებში, კანონის უზენაესობის მნიშვნელობის გააზრებასა და კანონმორჩილებაში, მავნე ჩვევებისა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების მიმართ სწორი დამოკიდებულებების დამკვიდრებაში.
რესურსი შედგება ექვსი თემისგან: ,,სამართლებრივი კულტურა”, ბავშვთა უფლებები”, ,,სამართლის დაცვა საქართველოში”, არასრულწლოვანი და კანონი”, ,,კიბერდანაშაული”, ,,ჯანსაღი ცხოვრების წესი და მავნე ჩვევები”. აღნიშნული თემები სრულ თანხვედრაშია სასკოლო სამოქალაქო განათლების სამიზნე ცნებებთან, შესაბამისად, შესაძლებელია მათი საგაკვეთილო პროცესში სრულფასოვნად ჩართვა და გამოყენება. თითოეულ ნაბიჯში მოცემულია მსჯელობები, განმარტებები, სავარჯიშოები და თამაშები თემასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. თითოეული თემის ბოლოს შემოთავაზებულია რამდენიმე კომპლექსური დავალება.
"სამართლებრივი კულტურის" ონლაინკურსი გამორჩეულია იმით, რომ მის ფარგლებში გაკვეთილები ტარდება პოლიციელის მონაწილეობითა და საგაკვეთილო პროცესში აქტიური ჩართულობით. მოსწავლეებს საშუალება ექნებათ, უშუალოდ პოლიციელისაგან მიიღონ ინფორმაცია სამართლებრივად მნიშვნელოვან დარგობრივ საკითხებზე, ასევე პასუხები მათთვის საინტერესო კითხვებზე.
ინფორმაცია როგორც მოსწავლის, ასევე განმანათლებლის მიერ რესურსის გამოყენების შესახებ, დეტალურადაა აღწერილი მომდევნო განყოფილებებში.
ონლაინ სასწავლო რესურსის შექმნაზე მუშაობდნენ განათლების ექსპერტები და სამოქალაქო განათლების პედაგოგები მარიანა ხუნძაყიშვილი, ბაკურ ხიჯაკაძე, მარიმ იაკობიშვილი, შალვა ჯავახია.
რესუსი შედგება რამდენიმე თავისგან. თითოეულ თავში არის შემდეგი კომპონენტები:
ნაბიჯი — თითოეული თავი დაყოფილია ნაბიჯებად. ნაბიჯში მასალა გაერთიანებულია თემატურად. იმისთვის, რომ თემა სრულად გაიარო, საჭიროა ყველა ნაბიჯის გავლა.
მსჯელობა — გულისხმობს ღია ტიპის შეკითხვებს ან ისეთ აქტივობებს, რომლებიც არაელექტრონულ ფორმატში სრულდება.
სავარჯიშო — პატარა კომპიუტერული თამაში, სავარჯიშო ან ქვიზი, რომელიც ერთი კონკრეტული ამოცანის ამოხსნაზე ან საკითხის შესწავლაზე არის ორიენტირებული. ეს არის ელექტრონულად შესასრულებელი სამუშაო.
განმარტება — ასრულებს ერთგვარი ინტერაქტიული ლექსიკონის ფუნქციას, რომელშიც ესა თუ ის საკითხი არის განმარტებული და ახსნილი. აქ მოსწავლეს შეუძლია მიიღოს ახალი ინფორმაცია.
კომპლექსური დავალება — თემის დასრულებისას, ანუ ყველა ნაბიჯის გავლის შემდეგ, არის კომპლექსური დავალება, რომლის შესრულებისასაც მოსწავლეებმა უნდა გამოიყენონ თემის გავლის დროს მიღებული ცოდნა და გამოცდილება.
სამართლებრივი კულტურა
სამოქალაქო განათლების მთავარი მიზანი დემოკრატიულად მოაზროვნე, კანონმორჩილი, კრიტიკული განსჯის უნარისა და პასუხისმგებლობის მქონე მოქალაქის აღზრდაა. სამოქალაქო განათლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება მოსწავლის სამართლებრივი კულტურის განვითარებაა შესაბამისი ცოდნისა და უნარ-ჩვევების დაგროვებით. სკოლებში ,,სამართლებრივი კულტურის” კურსის დანერგვა მიზნად ისახავს მოსწავლეთა სამართლებრივ განათლებას. კურსის მიზანია მოზარდებში სამართლებრივი ცოდნის, უნარ-ჩვევების და შეგნების გამომუშავება, რაც გამოიხატება საკუთარი უფლებების დაცვის შესაძლებლობასა და სხვათა უფლებების პატივისცემაში, სხვადასხვა საკითხისა და პრობლემის გადასაჭრელად სახელმწიფოს სტრუქტურებთან თანამშრომლობის უნარებში, კანონის უზენაესობის მნიშვნელობის გააზრებასა და კანონმორჩილებაში, მავნე ჩვევებისა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების მიმართ სწორი დამოკიდებულებების დამკვიდრებაში.
,,სამართლებრივი კულტურის” კურსი გამორჩეულია იმით, რომ მის ფარგლებში გაკვეთილები ჩატარდება პოლიციელის დასწრებითა და საგაკვეთილო პროცესში მონაწილეობით. მოსწავლეებს საშუალება ექნებათ, უშუალოდ პოლიციელისაგან მიიღონ ინფორმაცია სამართლებრივად მნიშვნელოვან დარგობრივ საკითხებზე და, ასევე, პროფესიონალური უკუკავშირი მათთვის საინტერესო კითხვებსა და შესრულებულ აქტივობებზე. კურსის ფარგლებში მასწავლებელსა და მოსწავლეებს მოუწევთ ციფრული სახელმძღვანელოს გამოყენება, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა სახის სავარჯიშოებს, რესურსებსა და თამაშებს, რაც საგაკვეთილო პროცესს მრავალფეროვანსა და სიახლეებით აღსავსეს გახდის. სწორედ ამ ციფრული რესურსის გამოყენებას ეძღვნება წინამდებარე გზამკვლევი.
რესურსის მიზანი და შესაბამისობა სამოქალაქო განათლების საგნის სტანდარტთან
როგორც მოგეხსენებათ, სამოქალაქო განათლების მიმდინარე სტანდარტის მიხედვით, სამოქალაქო განათლების სწავლება ემსახურება ხუთი ძირითადი ცნების (სოციალიზაცია, დემოკრატია, ინიციატივა და მეწარმეობა, სამოქალაქო მონაწილეობა, მდგრადი განვითარება) და მათთან დაკავშირებული მკვიდრი წარმოდგენების დამუშავებასა და დამკვიდრებას. სკოლის, საზოგადოებისა და პოლიციის თანამშრომლობის პროგრამის ფარგლებში წარმოდგენილი სასწავლო რესურსი სრულად შეესაბამება სამოქალაქო განათლების ცნებების დამუშავებისა და დამკვიდრების მიზნებს. სწავლების პროცესში, თითოეული ნაბიჯის გავლისას, მოგიწევთ სხვადასხვა სახის საკითხის გავლა, რომლებიც შესაძლებლობას მოგცემთ, მოსწავლეებთან ერთად დაამუშაოთ სამოქალაქო განათლების ცნებები და მკვიდრი წარმოდგენები. ყოველი ნაბიჯის გავლის შემდეგ კი გექნებათ არჩევანი - რამდენიმე კომპლექსური დავალებიდან შეგიძლიათ აირჩიოთ ერთი ან რამდენიმე და უკვე განვლილი საკითხების საშუალებით კომპლექსური დავალების ფარგლებში დაამუშაოთ საგნის სამიზნე ცნება.
რესურსი შედგება ექვსი თემისგან: ,,სამართლებრივი კულტურა”, ბავშვთა უფლებები”, ,,სამართლის დაცვა საქართველოში”, არასრულწლოვანი და კანონი”, ,,კიბერდანაშაული”, ,,ჯანსაღი ცხოვრების წესი და მავნე ჩვევები”. აღნიშნული თემები სრულ თანხვედრაშია სამოქალაქო განათლების სამიზნე ცნებებთან, შესაბამისად, მათი საგაკვეთილო პროცესში ჩართვა და გამოყენება სრულფასოვნად არის შესაძლებელი. თითოეულ ნაბიჯში მოცემულია მსჯელობები, განმარტებები, სავარჯიშოები და თამაშები თემასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. თითოეული თემის ბოლოს შემოთავაზებულია რამდენიმე კომპლექსური დავალება.
კომპლექსური დავალებები
რესურსის თითოეულ თემაში წარმოდგენილია რამდენიმე კომპლექსური დავალება, რომელთა საშაულებითაც შეგიძლიათ თემატური საკითხების ჭრილში დაამუშაოთ სამოქალაქო განათლების სამიზნე ცნებები და მათი მკვიდრი წარმოდგენები. ვინაიდან თითოეულ რესურსში შემოთავაზებულია რამდენიმე განსხვავებული კომპლექსური დავალება, ხოლო თითოეული მათგანის შესრულებას, როგორც წესი, 2-3 საგაკვეთილო საათი სჭირდება, ყველა მათგანის შესრულება სავალდებულო არ არის. თემის გავლის შემდეგ Მასწავლებელს შეუძლია, თავად შეარჩიოს ან მოსწავლეებს მისცეს საშუალება, თავად შეარჩიონ მათთვის სასურველი და საინტერესო კომპლექსური დავალება.
იმ შემთხვევაში, თუ კომპლექსური დავალების შესაფასებლად გესაჭიროებათ სოლო ტაქსონომიის გამოყენება, ამისთვის შემოთავაზებული იქნება კონკრეტული კომპლექსური დავალებების სოლო ტაქსონომიით შეფასების სქემა, თუმცა, ასევე, თითოეულ კომპლექსურ დავალებას ახლავს დავალების კრიტერიუმები, რომელთა საშუალებითაც შეგიძლიათ შეაფასოთ მოსწავლის ნაშრომი.